Między splotami. Tapiserie z kolekcji Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy na wystawie w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku

Między splotami. Tapiserie z kolekcji Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy na wystawie w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku

Wielka Zbrojownia, Targ Węglowy 6

Przestrzeń: Duża Aula

Data: 23/10–22/11

Wernisaż: 22/10/2026, godz. 18.00

Wydział: Zakład Historii i Teorii Sztuki

Między splotami. Tapiserie z kolekcji Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy na wystawie w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku

Wystawa czynna: 23.10 – 22.11.2026, w godz. 12:00-18:00 z wyłączeniem poniedziałków
Oprowadzanie kuratorskie: 29.10.2026 (czwartek) godz. 11:00; 05.11.2026 (czwartek) godz. 16:00
Miejsce: Wielka Aula ASP w Gdańsku, Targ Węglowy 6
Koncepcja i opieka kuratorska: dr. hab. Bogna Łakomska, prof. ASP
wstęp wolny

Między splotami to opowieść o jednym z najciekawszych artystycznych wyzwań, przed jakimi stanęło środowisko Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku, poprzedniczki dzisiejszej ASP. Imponujący zamysł twórczy, intelektualny rozmach oraz udział czołowych artystów, dydaktyków i rzemieślników związanych z uczelnią dookreśliły monumentalną kolekcję tkanin zrealizowaną na zamówienie Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy. Wystawa – po raz pierwszy w historii – prezentuje gdańskiej publiczności trzynaście z trzydziestu wielkoformatowych tapiserii, jakie projektowano i tkano w latach 1979–1991 zarówno w murach Szkoły, jak i Filharmonii.

Historia powstania tych prac oraz ich tematyka ściśle wiążą się z osobą Andrzeja Szwalbego (1923–2002), wieloletniego dyrektora Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy, a zarazem erudyty i inicjatora gromadzenia dzieł sztuki różnych dziedzin – rzeźby, malarstwa, tkaniny artystycznej i grafiki, oraz włączania ich w przestrzeń bydgoskiej instytucji. Szwalbe stworzył unikatowe miejsce, w którym muzyka i sztuki plastyczne pozostawały w twórczej wymianie.

Szczególne znaczenie dla realizacji jego idei miał zespół tapiserii, którego realizacja była długofalowym projektem łączącym wymiar artystyczny z edukacyjnym i badawczym. Scenariusz do wszystkich tkanin stworzył sam Szwalbe, w kwietniu 1978 roku nadzór artystyczny nad przedsięwzięciem powierzając prof. Józefie Wnukowej (1911–2000). Ta wybitna artystka od końca lat 40. XX wieku kierowała Pracownią Tkaniny Dekoracyjnej w gdańskiej PWSSP oraz działającymi przy uczelni od początku lat 50. Zakładami Artystyczno-Naukowymi Tkaniny Dekoracyjnej.

Prof. Wnukowa, pozostając m.in. pod wpływem francuskiego artysty Jeana Lurçata (1892–1966), rozwinęła ideę dialogu między dyscyplinami, kształtując Pracownię jako przestrzeń twórczego eksperymentu i formalnych poszukiwań. Powstające tam tapiserie zakorzenione były w tradycyjnych technikach tkackich, jednak otwierały się na współczesne problemy sztuki, eksplorując relacje między strukturą, kolorem i rytmem. Pozostawały także wrażliwe na otaczającą je architekturę oraz funkcję wnętrza. Tkanina artystyczna stawała się w tym ujęciu nie tylko autonomicznym dziełem sztuki, lecz również integralnym elementem przestrzeni – współkształtującym jej charakter i oddziałującym na odbiorcę poprzez rytm, napięcie i harmonię, podobnie jak muzyka.

Cały projekt wyrastał z dwóch korzeni: z myślenia Szwalbego o instytucji jako miejscu spotkania różnych sztuk oraz z podejścia Pracowni Tkaniny, w której traktowano tapiserię jako dzieło totalne – materialne, przestrzenne, historyczne, a zarazem nowoczesne. Perspektywy te łączyły się w opowieść o tkaninie jako medium zdolnym do dialogu z tradycją, współczesnością, innymi dziedzinami sztuki, a przede wszystkim z odbiorcą.

Koncepcja prezentowanej w ASP wystawy różni się od pierwotnych założeń dyrektora Szwalbego, który realizacje planował w układzie tematycznych cykli. Gdańska ekspozycja prowadzi widzów przez trzy obszary refleksji: tożsamość, naturę oraz mit i tajemnicę. Tematy te wzajemnie się dopełniają, ukazując tkaninę jako znaczeniowo gęstą: tu doświadczenie historyczne splata się z uniwersalnymi motywami, tworząc wielowarstwową narrację o charakterze filozoficzno-politycznym.

Warstwa znaczeniowa eksponowanych tapiserii – gęsta i różnorodna – idzie w parze z ich formalnym pięknem i maestrią wykonania: malarską kolorystyką, rzeźbiarską fakturą i niemal muzyczną rytmicznością splotów. Wykonane według projektów czołowych artystów związanych z PWSSP – Kiejstuta Bereźnickiego, Jerzego Krechowicza, Kazimierza „Kacha” Ostrowskiego, Mieczysława „Mieta” Olszewskiego, Jerzego Zabłockiego oraz Józefy Wnukowej. – tapiserie kontynuują indywidualne idiomy twórcze każdego z nich.

Do 22 listopada zapraszamy do oglądania fragmentu niezwykłej kolekcji, która powstała w ścisłej współpracy grona twórców i twórczyń w ramach wyjątkowego przedsięwzięcia artystycznego, które na trwałe wpisało się w historię gdańskiej uczelni.

-

Na ekspozycji zobaczymy wybór trzynastu tkanin utkanych według projektów Kiejstuta Bereźnickiego, Jerzego Krechowicza, Kazimierza „Kacha” Ostrowskiego, Mieczysława „Mieta” Olszewskiego oraz Jerzego Zabłockiego. Udostępnione zostaną również kartony z oryginalnymi projektami tkanin.

W przestrzeni wystawy widzowie znajdą wprowadzenia do kolejnych części ekspozycji przygotowane przez kuratorką Bognę Łakomską, zaś poruszanie się między gęstymi znaczeniowo tapiseriami ułatwi cykl tekstów autorstwa Magdaleny Olszewskiej.

 

-

Twórcy i twórczynie tapiserii z kolekcji Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy

Cykle i dyptyki: Koncert Polski, Rośliny i zwierzęta (nadzór artystyczny nad cyklami: prof. Józefa Wnukowa), Mare Nostrum i Harmonia sfer (nadzór artystyczny nad dyptykami: Magdalena Heyda-Usarewicz – poza autorską tapiserią Morze Prusów według projektu prof. Wnukowej)

Projekty tkanin (malarskie barwne kartony w skali 1:1): Kiejstut Bereźnicki, Magdalena Heyda-Usarewicz (autorka zaginionej zaginionej dziś tapiserii Na morskim dnie, niegdyś wchodzącej w skład cyklu Rośliny i zwierzęta), Jerzy Krechowicz, Mieczysław „Mieto” Olszewski, Kazimierz „Kachu” Ostrowski, Kazimierz Śramkiewicz, Józefa Wnukowa, Jerzy Zabłocki

Nadzór techniczny nad realizacjami: Krzysztof Charytoniuk, Józef Miętki

Farbowanie wełny według barwnego kartonu: Janina Basty

Interpretacja kartonu na technikę tkactwa klasycznego: Krzysztof Charytoniuk, Romuald Gajewski, Józef Miętki, Grażyna Szuchnik, Izabela Turkiewicz, Elżbieta Zdrowowicz, Agata Zielińska

Proces tkania: Hanna Cander, Krzysztof Charytoniuk, Zofia Ciężadlik, Janina Dunaj-Wekiera, Ewa Grochowska, Krystyna Gronowska, Elżbieta Kita, Janina Kurdach, Joanna Ligocka, Anna Pilczuk, Krystyna Rataj, Anna Rekowska, Jadwiga Rzewuska, Grażyna Sojka, Barbara Szerszeń Grażyna Szuchnik, Izabela Turkiewicz, Elżbieta Zdrowowicz, Agata Zielińska

Opracowanie koncepcji kuratorskiej: Bogna Łakomska (ASP w Gdańsku/Academy of Fine Arts in Gdańsk)

Etykiety, noty objaśniające, teksty wprowadzające i sekcyjne: Magdalena Olszewska (Muzeum Narodowe w Gdańsku/ National Museum in Gdańsk), Bogna Łakomska (ASP w Gdańsku)

Wsparcie koncepcyjne: Agata Zielińska-Głowacka, Anna Polańska, Małgorzata Jankowska (ASP w Gdańsku)

Wybór materiałów archiwalnych do wystawy i opracowanie biogramów: Anna Polańska (ASP w Gdańsku)

Redakcja językowa: Aleksandra Halicka (ASP w Gdańsku), Steve Jones

Oprawa graficzna wystawy: Michał Pecko (ASP w Gdańsku)

Aranżacja wystawy: Marta Branicka (ASP w Gdańsku)

Koordynacja projektu: Małgorzata Jankowska, Marzena Świniarska, Anna Tanaev (ASP w Gdańsku)

Fotografie archiwalne: Witold Węgrzyn (ASP w Gdańsku)

Filmy zapętlone: ​​Weronika Jastrzemska (ASP w Gdańsku)

Animacja: Weronika Dziurdziewicz (ASP w Gdańsku)

Opieka konserwatorska: Marek Malarski (Filharmonia Pomorska w Bydgoszczy/ Pomeranian Philharmonic in Bydgoszcz)

Promocja: Halina Malijewska, Adrianna Sulska, Weronika Jastrzemska, Antonina Kałużna, Magdalena Świerczek, Maciej Nowacki (Biuro Promocji ASP w Gdańsku), Katarzyna Szewczyk (Filharmonia Pomorska w Bydgoszczy/ Pomeranian Philharmonic in Bydgoszcz)

Zespół techniczny/ Technical team: Mirosław Maszota, Piotr Banaśkiewicz, Marek Lewandowski, Wojciech Konkel, Sławomir Nurkiewicz, Maciej Stefański (ASP w Gdańsku)

 

Tekst kuratorski – pobierz plik Word (39 KB)

The exhibition dates: October 23 – November 22, 2026, 12:00 PM – 6:00 PM (closed on Mondays)
Curator-led tour: October 29 (Thursday) at 11:00 a.m., November 5 (Thursday) at 4:00 p.m.
The exhibition venue: Great Hall (Aula), Academy of Fine Arts in Gdańsk, Targ Węglowy 6
Concept and curation: Bogna Łakomska, Associate professor
Free admission

Between the Weaves tells the story of one of the most fascinating artistic challenges faced by the community of the State Higher School of Fine Arts in Gdańsk – the predecessor to today’s Academy of Fine Arts. An ambitious creative vision, intellectual scope, and the participation of leading artists, educators, and craftspeople associated with the school define this monumental collection of textiles, created upon commission for the Pomeranian Philharmonic in Bydgoszcz. For the first time in history, the exhibition presents to the Gdańsk public thirteen of the thirty large-format tapestries designed and woven between 1979 and 1991 – produced within the walls of both the School and the Philharmonic.

The history and subject matter of these works are closely linked to Andrzej Szwalbe (1923–2002), the long-time director of the Pomeranian Philharmonic in Bydgoszcz. A true polymath, he initiated the collection of artworks across various disciplines – sculpture, painting, textile art, and graphic art – and integrated them into the Philharmonic’s space. Szwalbe created a unique environment where music and the visual arts engaged in a creative dialogue. The series of tapestries was central to his vision. Its creation was conceived as a long-term project combining artistic, educational, and research objectives. Szwalbe himself devised the concepts for all the textiles, entrusting artistic supervision of the undertaking in April 1978 to Prof. Józefa Wnukowa (1911–2000). From the late 1940s, this distinguished artist headed the Decorative Textile Studio at the State Higher School of Fine Arts (PWSSP) in Gdańsk, as well as the Decorative Textile Artistic-Research Workshops operating alongside the school since the early 1950s.

Influenced, among others, by the French artist Jean Lurçat (1892–1966), Prof. Wnukowa developed the concept of a dialogue between disciplines, shaping the Studio into a space for creative experimentation and formal exploration. The tapestries created there were rooted in traditional weaving techniques yet engaged with contemporary artistic issues, exploring the relationships between structure, colour, and rhythm. They were also sensitive to the surrounding architecture and the function of the interior. In this context, the textile art piece became not only an autonomous work of art but also an integral element of the space – shaping its character and affecting the viewer through rhythm, tension, and harmony, much like music.

-

The entire project grew from two roots: Szwalbe’s vision of the institution as a meeting place for various art forms, and the approach of the Textile Studio, where tapestry was treated as a “Gesamtkunstwerk” – a total work of art that was simultaneously material, spatial, historical, and modern. These perspectives converged into a narrative about textile art as a medium capable of engaging in dialogue with tradition, the contemporary world, other artistic disciplines, and, above all, the viewer.

The concept behind the exhibition presented at the Academy of Fine Arts differs from Szwalbe’s original intentions, as he had planned to arrange the works in thematic cycles. The Gdańsk exhibition guides viewers through three areas of reflection: identity, nature, and myth and mystery. These themes complement one another, revealing the rich significance of the textile medium; here, historical experience intertwines with universal motifs to create a multi-layered narrative of a philosophical and political nature.

The rich and diverse layers of meaning within the exhibited tapestries are matched by their formal beauty and masterful execution – featuring painterly colour palettes, sculptural textures, and a rhythm of weaving that feels almost musical. Created based on designs by leading artists associated with the State Higher School of Fine Arts in Gdańsk – Kiejstut Bereźnicki, Jerzy Krechowicz, Kazimierz “Kachu” Ostrowski, Mieczysław “Mieto” Olszewski, and Jerzy Zabłocki – these tapestries carry forward the unique creative idioms of each artist.

We invite you to view a selection from this extraordinary collection open until November 22. The collection emerged from the close collaboration of a group of artists within a unique artistic undertaking that has become a permanent part of the history of the Gdańsk academy.

-

The exhibition presents a selection of thirteen textiles woven based on designs by Kiejstut Bereźnicki, Jerzy Krechowicz, Kazimierz “Kachu” Ostrowski, Mieczysław “Mieto” Olszewski, and Jerzy Zabłocki. Original design cartoons for the textiles will also be on display.

Visitors will find introductions to the various sections of the exhibition – written by curator Bogna Łakomska – while a series of texts by Magdalena Olszewska will facilitate navigation among the rich, multi-layered tapestries.

-

Creators of the tapestries from the Pomeranian Philharmonic collection in Bydgoszcz

Series and diptychs: Polish Concert, Plants and Animals (artistic supervision of the series: Prof. Józefa Wnukowa), Mare Nostrum and Harmony of the Spheres (artistic supervision of the diptychs: Magdalena Heyda-Usarewicz – excluding the tapestry Sea of ​​the Prussians based on a design by Prof. Wnukowa)

Textile designs (full-scale, colour painted cartoons): Kiejstut Bereźnicki, Magdalena Heyda-Usarewicz (creator of the now-lost tapestry On the Seabed, formerly part of the Plants and Animals series), Jerzy Krechowicz, Mieczysław “Mieto” Olszewski, Kazimierz “Kachu” Ostrowski, Kazimierz Śramkiewicz, Józefa Wnukowa, Jerzy Zabłocki

Technical supervision of production: Krzysztof Charytoniuk, Józef Miętki

Wool dyeing based on the colour cartoon: Janina Basty

Interpretation of the cartoon into classical weaving technique: Krzysztof Charytoniuk, Romuald Gajewski, Józef Miętki, Grażyna Szuchnik, Izabela Turkiewicz, Elżbieta Zdrowowicz, Agata Zielińska

Weaving process: Hanna Cander, Krzysztof Charytoniuk, Zofia Ciężadlik, Janina Dunaj-Wekiera, Ewa Grochowska, Krystyna Gronowska, Elżbieta Kita, Janina Kurdach, Joanna Ligocka, Anna Pilczuk, Krystyna Rataj, Anna Rekowska, Jadwiga Rzewuska, Grażyna Sojka, Barbara Szerszeń, Grażyna Szuchnik, Izabela Turkiewicz, Elżbieta Zdrowowicz, Agata Zielińska

Curatorial Concept Development: Bogna Łakomska Academy of Fine Arts in Gdańsk)

Labels, explanatory notes, introductory and sectional texts: Magdalena Olszewska ( National Museum in Gdańsk), Bogna Łakomska (ASP w Gdańsku)

Conceptual support: Agata Zielińska-Głowacka, Anna Polańska, Małgorzata Jankowska (ASP w Gdańsku)

Selection of archival materials for the exhibition and development of biographies: Anna Polańska (ASP w Gdańsku)

Language editing: Aleksandra Halicka (ASP w Gdańsku), Steve Jones

Exhibition graphic design: Michał Pecko (ASP w Gdańsku)

Exhibition arrangement: Marta Branicka (ASP w Gdańsku)

Project coordination: Małgorzata Jankowska, Marzena Świniarska, Anna Tanaev (ASP w Gdańsku)

Archival photographs: Witold Węgrzyn (ASP w Gdańsku)

Looped films: ​​Weronika Jastrzemska (ASP w Gdańsku)

Animation: Weronika Dziurdziewicz (ASP w Gdańsku)

Conservatorship: Marek Malarski (Filharmonia Pomorska w Bydgoszczy/ Pomeranian Philharmonic in Bydgoszcz)

Promotion: Halina Malijewska,  Adrianna Sulska, Weronika Jastrzemska, Antonina Kałużna, Magdalena Świerczek, Maciej Nowacki (Biuro Promocji ASP w Gdańsku/ Promotion Office of the Academy of Fine Arts in Gdańsk), Katarzyna Szewczyk (Filharmonia Pomorska w Bydgoszczy/ Pomeranian Philharmonic in Bydgoszcz)

Technical team: Mirosław Maszota, Piotr Banaśkiewicz, Marek Lewandowski, Wojciech Konkel, Sławomir Nurkiewicz, Maciej Stefański (ASP w Gdańsku)

Curatorial text – download the Word file (39 KB)