Malarz i pedagog.

W l. 1930-1937 uczęszczał do Publicznej Szkoły Powszechnej im. Królowej Korony Polskiej w Zagórzu. Następnie przez rok – od września 1938 do września 1939 – uczył się w Pomorskiej Szkole Sztuk Pięknych Wacława Szczeblewskiego w Gdyni. Założona w 1922 r. w Grudziądzu szkoła uruchomiła w 1933 r. filię w Gdyni, a rok później całkowicie przeniosła tam działalność. Trendel przyjęty został do grupy tzw. uczniów zwyczajnych, do której przyjmowano młodzież w 16. roku życia. Obok nich szkoła Szczeblewskiego przyjmowała także uczniów nadzwyczajnych, posiadających już ugruntowany status zawodowy. Podczas nauki poznał tam m.in. Kazimierza Ostrowskiego i Rajmunda Pietkiewicza. Po wybuchu II wojny światowej Szkołę zlikwidowano, jej budynek, mieszczący się przy ul. Pomorskiej 18, skonfiskowali Niemcy, a dorobek artystyczny został zniszczony.

W 1942 r. rodzina Trendlów przyjęła III grupę niemieckiej listy narodowościowej. Podczas okupacji Alojzy Trendel pracował jako malarz pokojowy w Gdyni i Zagórzu. Po zakończeniu wojny pracował w Zarządzie Gminnym w Rumi oraz w Agencji Propagandy Artystycznej w Sopocie.

W grudniu 1945 r. został przyjęty na Wydział Malarstwa PWSSP w Gdańsku z siedzibą Sopocie. W związku z przyjęciem w 1942 r. folkslisty w dniu 1 sierpnia 1946 r. złożył deklarację wierności Narodowi i Demokratycznemu Państwu Polskiemu. We wrześniu 1948 r. wstąpił do PPR, a od 15 grudnia 1948 do 1958 r. był członkiem PZPR. Od 1948 r. należał także do Związku Akademickiego Młodzieży Polskiej, w 1950 r. pełnił funkcję kierownika koła samokształceniowego.

W czerwcu 1950 r. wystąpił do Ministra Kultury i Sztuki, z poparciem Rektora PWSSP prof. Janusza Strzałeckiego, o stypendium na wyjazd do ZSRR w celu rozwijania się „na drodze do realizmu socjalistycznego”. Z zachowanych w Archiwum ASP dokumentów nie wynika, czy wyjazd ten doszedł do skutku.

Dyplom uzyskał 28 czerwca 1955 r. Równocześnie, już od 1 września 1950 r. zatrudniony był w macierzystej Uczelni, początkowo jako młodszy asystent na zajęciach z rysunku wieczornego. Stanowisko starszego asystenta uzyskał 1 sierpnia 1955 r., a od 1 stycznia 1957 r. został adiunktem. Od października 1956 do czerwca 1958 r. prowadził samodzielną Pracownię rysunku wieczornego dla studentów Wydziału Malarstwa i Architektury Wnętrz.

Od 1 października 1963 r. był nauczycielem przedmiotu w Pracowni Malarstwa doc. Rajmunda Pietkiewicza. Od 1 października 1969 r. pracował jako wykładowca na Wydziale Malarstwa.

W l. 1957-1968 pełnił różne funkcje we władzach ZPAP.

Odbył liczne podróże, m.in. w 1967 r. do Francji, a od listopada 1970 do lipca 1975 r. wykładał malarstwo, rysunek i historię sztuki w Ecole National Professionelle – Belle Vue w Konakry, w Republice Gwinei (Afryka Zachodnia). Zapewne w związku z tym kontraktem napisał skrypt z historii sztuki w języku francuskim. Po powrocie z Afryki od października 1975 do czerwca 1976 r. samodzielnie prowadził III Pracownię Kształcenia Podstawowego w Katedrze Kształcenia Podstawowego, na kierunku Malarstwo, Wydziału Malarstwa i Rzeźby. Od października 1977 r. do końca września 1990 r. jako starszy wykładowca prowadził samodzielną Pracownię malarstwa i rysunku dla studentów I i II roku, której formalne umocowanie w strukturach uczelni zmieniało się nieco skutkiem kolejnych reorganizacji. W l. 1976-1978 była to Pracownia malarstwa i rysunku dla I roku Wydziału Malarstwa i Rzeźby, w Katedrze Kształcenia Podstawowego; następnie Pracownia malarstwa i rysunku dla I roku w ramach Katedry Kształcenia Ogólnoplastycznego, na Wydziale Malarstwa, Grafiki i Rzeźby (1978/1979). W roku akademickim 1980/1981 – Pracownia malarstwa i rysunku dla I roku Wydziału Malarstwa, Rzeźby i Grafiki, w Katedrze Kształcenia Ogólnoplastycznego. Natomiast w l. 1981-1983 – Pracownia malarstwa i rysunku na Wydziale Architektury i Wzornictwa, a w l. 1983-1985 Pracownia podstaw rysunku i rzeźby dla studentów I i II roku na tymże Wydziale.

Ponadto jako pedagog sprawował opiekę lub kierował plenerami malarskimi w latach: 1953 (Gniew), 1954, 1955, 1958 (Iława), 1962 (Grybów), 1963 (Sandomierz), 1964 (Gnieżdżewo), 1977.

Dorobek Alojzego Trendla jako dydaktyka był doceniany. W „Ankiecie kwalifikacyjnej starszego wykładowcy, wykładowcy, adiunkta, starszego asystenta i asystenta” z 9 czerwca 1982 r. opisany został przez ówczesnego Dziekana Wydziału Malarstwa i Grafiki jako „doświadczony pedagog, posiadający interesujące, wypróbowane metody nauczania rysunku. W pracy dydaktycznej osiąga znakomite rezultaty”. Komisja Wydziałowa Wydziału Malarstwa i Grafiki, potwierdzając powyższą opinię, dodała ponadto: „szeroka znajomość problematyki nauczanej dyscypliny, wysoki standard intelektualny oraz wieloletnia, dająca wyróżniające rezultaty praca”.

Przeszedł na emeryturę w 1990 r.

Był malarzem realistą. Prof. Krystyna Studnicka podkreślała cechujący jego twórczość szacunek do natury. Przywiązywał dużą wagę do warsztatowego poziomu swoich prac i słynął z biegłości w tej dziedzinie. Tworzył portrety, martwe natury, pejzaże oraz szkice i prace graficzne. Wykonał też bliżej dziś nie znane realizacje malarskie dla przemysłu stoczniowego. W czasie pobytu w Afryce portretował panią ambasador Egiptu. Był surowym, ale doskonałym i szanowanym pedagogiem, a ponadto poliglotą. Znał kilka języków obcych (francuski, angielski, niemiecki, rosyjski, włoski, hiszpański), których podobno nauczył się z podręczników podczas wojny. Prof. Rajmund Pietkiewicz podkreślał jego szerokie zainteresowania humanistyczne i wiedzę ogólną jako atuty w pracy pedagogicznej. Trendel doskonale znał historię sztuki. Był także koneserem muzyki poważnej, miał pokaźną fonotekę.

Niewiele wiadomo o losach jego spuścizny artystycznej. Na rynku antykwarycznym pojawił się jeden obraz, który stanowił w 1958 r. własność Ministerstwa Kultury i Sztuki.

Wystawy (wybór)

indywidualne:

• 1963 – najprawdopodobniej odbyła się wystawa indywidualna w Gdyni[1]

zbiorowe:

Z uwagi na fragmentaryczność danych zawartych w katalogach wystaw organizowanych w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, a często brak takowych katalogów, trudność sprawia ustalenie konkretnych dat i miejsc wystaw, w których brał udział Alojzy Trendel. Dokumenty przechowywane w Archiwum ASP dostarczają tylko ogólnych informacji na ten temat.

W „Sprawozdaniu z działalności artystycznej” złożonym 18 IX 1963 r. A. Trendel podał, że uczestniczył we wszystkich wystawach okręgowych ZPAP od czasu swojego wstąpienia do Związku w 1954 r. do roku 1961. W „Ankiecie” z 6 XI 1963 r. podał, że uczestniczył w wystawach okręgowych i ogólnopolskich. Z kolei w „Ankiecie kwalifikacyjnej starszego wykładowcy, wykładowcy, adiunkta, starszego asystenta i asystenta” z 9 VI 1982 r. stwierdził, że uczestniczył wystawach malarskich do roku 1970. Niestety, brak bliższych danych na temat wspomnianych w ankietach wystaw.

w kraju:

• 1950 – wystawa „Młodzież walczy o pokój”, Muzeum Narodowe w Warszawie
• 1954-1963 – wystawy zbiorowe artystów Okręgu Gdańskiego ZPAP
• 1961 – Warszawa[2]

za granicą:

• 1958 – Moskwa (ZSRR)

Nagrody i wyróżnienia:

• 1950 – Wyróżnienie na wystawie „Młodzież walczy o pokój” w Muzeum Narodowym w Warszawie
• Przed 1968 – dwie nagrody rektorskie
• 1982 – Zespołowa nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za działalność organizacyjną i dydaktyczną w zakresie malarstwa i rysunku, przyznana zespołowi w składzie: Alojzy Trendel, Jerzy Ostrogórski, Piotr Zajęcki, Adam Haras.

Medale i odznaczenia:

• 1982 – Złoty Krzyż Zasługi

Źródła

Archiwum Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku

Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych w Gdańsku 1945-1965, red. Józefa Wnukowa, Gdańsk 1965.

Tradycja i współczesność. Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku 1945-2005, oprac. W. Zmorzyński, Muzeum Narodowe w Gdańsku, Gdańsk 2005.

Wydział malarstwa i grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, red. red. T. Miszkin, J. Ostrogórski, M. Olszewski, Gdańsk 2007.

Wacław Szczeblewski. Artysta z Pomorza, red. A. Śliwa, Muzeum Miasta Gdyni, Gdynia 2012.

Szkoła sopocka. Mieli mnóstwo, siebie i sztukę, [rozmowa] z S. Seyfriedem rozmawia G. Pewińska, „Dziennik Bałtycki” e-wydanie, 22.06.2015 – https://dziennikbaltycki.pl/szkola-sopocka-mieli-mnostwo-siebie-i-sztuke-rozmowa/ar/3903395 (dostęp: 29.10.2025).

[1] Jedyna informacja o tej wystawie to wzmianka o tym, że wystawa jest planowana, zawarta w „Sprawozdaniu z działalności artystycznej” złożonym przez Trendla 18 IX 1963 r.

[2] Prawdopodobnie NIE chodzi tu o wystawę „Polskie dzieło plastyczne w XV-lecie PRL” zorganizowaną w Muzeum Narodowym w Warszawie. Nazwisko Alojzego Trendla nie figuruje w katalogu tej wystawy.

Oprac. Monika Jankiewicz-Brzostowska