Zmarł profesor Stanisław Fiszer [1935–2025]
PAP ; fot. Tomasz Gzell
Data: 25/11/2025
Wydział: Rzeźba i Intermedia
Zmarł profesor Stanisław Fiszer [1935–2025]
23 listopada 2025 roku zmarł profesor Stanisław Fiszer, architekt działający w Polsce i we Francji. Był absolwentem Politechniki Gdańskiej, ale pierwsze kroki w zawodzie stawiał w Kambodży, na Wybrzeżu Kości Słoniowej oraz we Francji. W tym ostatnim państwie w 1972 roku założył pierwszą pracownię. Właśnie tam zrobił największą karierę. W latach 1988 i 1995 był nominowany do nagrody Prix de l'Équerre d'argent, a w 1992 do nagrody Grand prix d'architecture. W 1993 został przyjęty do Francuskiej Akademii Architektury. Zaprojektował liczne budynki w Polsce i we Francji, między innymi gmach Archiwum Narodowego w Paryżu, Centrum Giełdowe w Warszawie czy wnętrza odnowionych Arkad Kubickiego. Stanisław Fiszer był architektem i publicystą. W 1996 otworzył w Paryżu biuro „Atelier 41” oraz jego filię w Warszawie. Architekturę prof. Stanisława Fiszera wyróżniało świadome wykorzystanie różnorodnych materiałów oraz duża uwaga przywiązywana do detalu. Był laureatem licznych nagród, między innymi Honorowej Nagrody SARP oraz Orderu Sztuki i Literatury. Jego twórczość scharakteryzowała Marta Leśniakowska jako drogę artysty w miejskiej przestrzeni, swoistą grę prowadzoną z przechodniem: „...budynki mają ten przyciągający (...) magnes, przytrzymują go, każą mu stanąć, a nawet mówią: ‘dotknij mnie’. (...) One wyzwalają rodzaj sensualnego odbioru, prowokują do tego, żeby je ‘studiować’, wyczuwać dłonią gładkość i chłód marmurowej poręczy schodów, chropowatość kamienia i tak dalej.” Tego rodzaju sensualizm w „czytaniu” architektury łamie pewne kulturowe kody i tabu, naruszając granice między dziełem a odbiorcą.
Stanisław Fiszer w latach 2005–2007 prowadził zajęcia w pracowni Projektowania i Organizacji Przestrzeni na Wydziale Rzeźby ASP w Gdańsku, która w tym czasie posiadała status pracowni gościnnej. W dniach 17–18 XI 2008 uczestniczył w konferencji organizowanej na ASP w Gdańsku pt. „Wzajemne przenikanie architektury i rzeźby we współczesnych koncepcjach kształtowania przestrzeni publicznej”, utrwalonej w Zeszycie wydawniczym 01 wydanym przez ASP w 2009 roku. W roku 2012 jego studio Fiszer Atelier 41 przedstawiło zwycięski projekt w konkursie na koncepcję przebudowy przyziemia i piwnic Wielkiej Zbrojowni, których przebudowa trwała do 2016 roku. Stały się pod nazwą Zbrojownia Sztuki rozpoznawalną w całej Polsce sceną wydarzeń kulturalnych i wielu spektakularnych wystaw organizowanych przez ASP w Gdańsku.
Odszedł wspaniały człowiek, nieprzeciętny architekt i artysta, myśliciel i erudyta, który potrafił w niezwykle trafny i często przewrotny sposób nazywać rzeczy i zjawiska po imieniu.
prof. Robert Kaja