Wernisaż: 26 listopada 2026 r., godz. 18:00
Miejsce:  Mała Aula, Targ Węglowy 6,  Gdańsk
Czas trwania wystawy: 27.11-23.12.2026, godz. 12:00-18:00 (z wyłączeniem poniedziałków)
Kurator i aranżacja: prof. Tadeusz Pietrzkiewicz

… róbmy swoje. Profesor Zbigniew Parandowski

Szanowni Państwo!

Wystawa prezentuje wybrany fragment twórczość prof. Zbigniewa Parandowskiego,  ale pozwoli też przybliżyć jego osobę ze strony dotąd mniej znanej nawet dla wielu spośród nas, tych którzy Profesora znali i pamiętają. 

Obecność Profesora na Akademii

Profesor Zbigniew Parandowski zatrudniony był na Kierunku Architektura Wnętrz Wydziału Architektury i Wzornictwa. Jest jedną z tych osób, które ugruntowały profil Wydziału Architektury i Kierunku Architektury Wnętrz, jak również gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych, zwłaszcza w obszarze znaczenia humanizmu dla architektury – dla sztuki i jej tworzenia.

Na Kierunku Architektury Wnętrz, naszej Akademii Profesor prowadził III Pracownię Architektury (1978/03), a także zajęcia z przedmiotów: „Metodyka Projektowania” (1981/82), a jeszcze wcześniej  „Wiedza o działaniach i strukturach wizualnych” dla studentów Grafiki, Malarstwa i Rzeźby (1976/81). Cieszył się szacunkiem społeczności akademickiej, o czym świadczy fakt, że został wybrany na Rektora naszej Akademii, ale ostatecznie, niestety nie mógł przyjąć na siebie tego zaszczytnego obowiązku.

Nasz Profesor

Profesor był dla nas autorytetem wspartym na wrażliwości i wiedzy humanistycznej zaczerpniętej głęboko ze źródła kultury europejskiej, starożytnych: Gracji oraz Rzymu. Może korzystając z tejże świadomości potrafił łączyć humanizm z architektoniczną wiedzą techniczną. Przebywanie na rozdrożu obszarów humanistyki i techniki nadało podejmowanym przez Profesora działaniom szczególną siłę przekonywania i stanowiło magnes przyciągający studentów i wykładowców; miało to miejsce mimo tego, że Profesor odczuwał tę sytuację jako powód ciągłej rozterki i poczucia destabilizacji – pisał i często wspominał o tym odczuciu.

Był człowiekiem wymagającym, ale pozostawiającym swobodę w podejmowaniu decyzji projektowych i zawodowych, odpowiednio proporcjonalnie wobec studentów, jak również podlegających mu współpracowników. Równolegle potrafił być pełen wyrozumiałości, zrozumienia i delikatności wobec rozterek i popełniania błędów w poszukiwaniach twórczych. Poszukiwania te i związany z nimi niepokój postrzegał jako wartość samą w sobie.

Zainteresowania

Profesor miał wiele pasji, był: architektem, fotografem, rysownikiem i ilustratorem, zajmował się także filmem… Był człowiekiem słowa – języka mowy i pisma. Tworzył eseje o architekturze, ale pisał nie tylko o niej. Interesował się poezją – pisał wiersze. Ale, uwadze Państwa szczególnie polecam autorskie fotografie, jako dzieła emanujące niezwykłą siłą przekonywania. Profesor zajmował się fotografowaniem w sposób kompleksowy, włącznie z wywołaniem obrazu w ciemni fotograficznej. Zupełnie odmienny urok niosą ze sobą ilustracje do książki o mitach greckich kierowanej do dzieci; ilustracje te również są obecne na naszej wystawie.

Architektura

Niejako przewrotnie, bo na koniec niniejszego tekstu pozostawiłem architekturę.

Na Wydziale Architektury kiedyś mało wiedzieliśmy o dokonaniach naszych profesorów. Nie należało epatować swoją działalnością, tylko wskazywać ścieżką poszukiwania dobrej architektury wspierając się o już powszechnie uznane przykłady i idee architektoniczne, przede wszystkim nieswoje; tego wymagała moralność i obiektywizm. Uważano, że interpretacje i założenia dnia dzisiejszego (choćby były olśniewające) domagają się weryfikacji czasu nim trafią do studentów na Akademii. Profesor świadomie wyznaczał i realizował tę zasadę. Początek XXI w. to czas przełomu wprowadzającego nas w epokę, którą należałoby zatytułować: „… barwo ja!”, niejako symbolicznie  ten moment łączył się z zakończeniem przez Profesora pracy na Akademii.

Projekty architektoniczne Profesora wydają się jakoś cudownie unosić ponad trudnościami wynikającymi z reżimu PRL, mimo że zaczynał przygodę z architekturą w ponurych stalinowskich latach pięćdziesiątych. Ustawicznie poszukiwał dobrej architektury zgodnie z tytułem wystawy, czyli według maksymy: „… róbmy swoje”, nawet – i zwłaszcza pomimo wszelkich niewątpliwie dotkliwych trudności. Projektując Profesor w pełni korzysta z waloru wówczas mniejszego niż współczesny poziomu zbiurokratyzowania architektury. Patrząc na te projekty można odnieść nieodparte wrażanie, że projektowanie: „ … to taka prosta sprawa…” – po prostu siada się do deski i rysuje projekt.

Architektura Profesora rozpoczyna się od współpracy z Ewą Parandowską, żoną. Na wystawie możecie Państwo  zobaczyć dwie deski kreślarskie symbolizujące tę współpracę. W tym miejscu eksponowane są projekty prowadzone wspólnie, małżeńsko… tu zawieszam głos, ponieważ z doświadczenia wiem, że tam gdzie w domu jest dwóch projektantów, to żaden projekt tworzony przez któregoś z nich nie może umknąć temu drugiemu i powstawać poza jego świadomością.

Na wystawnie można obejrzeć projekty bardzo różne w estetyce i stylu, ale także o szerokim horyzoncie oddziaływania. Profesor projektował obiekty w różnych miastach w Polsce i zagranicą we Francji, Włoszech, Iranie i Stanach Zjednoczonych. W dużej mierze są to projekty konkursowe.

Projekty powstawały na ulotnych nośnikach: papierze, papierze szkicowy (popularnej kiedyś „szkicówce”), kalce technicznej oraz w formie modeli i makiet. Na potrzeby wystawy musiałem reprodukować fotograficznie zachowane materiały. Wiązało się to z oczywistymi trudnościami. Z niniejszego powodu zapis prezentowanych wydruków ma swoje niedoskonałości, za które to proszę o wybaczenie. Mimo pewnej chropowatości oddają one koloryt czasu, w którym powstawały.

W tonie osobistym…

Rola kuratora tej wystawy jest dla mnie nie tylko formą obowiązku, ale głównie powodem do głębokiego wzruszenia, ponieważ jestem architektonicznym wychowankiem Profesora, później byłem współpracownikiem i doktorantem prowadzonym przez Profesora, a przez oboje Państwa Parandowskich zostałem obdarzony przyjaźnią, która nigdy w mnie nie przeminie…

Prof. Tadeusz Pietrzkiewicz

Podziękowania

Specjalne podziękowania kieruję do Pani Anny Parandowskiej za wsparcie inicjatywy zorganizowania wystawy prof. Zbigniewa Parandowskiego na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, życzliwą pomoc i umożliwienie nieograniczonego dostępu do prac Profesora.

Wystawę przygotowali:

kurator i aranżacja: prof. Tadeusz Pietrzkiewicz

zespół przygotowujący wystawę i wspierający aranżacyjnie: mgr Agnieszka Kochańczyk, mgr Beniamin Straszewski

Z Biura Produkcji Wydzarzeń i  Promocji ASP w Gdańsku wsparcia udzielili: mgr Marzena Świniarska, mgr Anna Tanaev, mgr Adrianna Sulska, mgr Magdalena Świerczek  (do Pani Magdaleny Świerczek kieruję szczególne podziękowaniem za zaangażowanie w korekcję reprodukcji zdjęć autorstwa prof. Zbigniewa Parandowskiego.)

Wsparcie ze strony administracji Akademii: Pani Monika Mika

Wsparcie techniczne: Mirosław Maszota, Piotr Banaśkiewicz, Marek Lewandowski, Maciej Stefański, Wojciech Konkel, Zbigniew Lejkowski