Akademia Sztuki w Szczecinie

Akademia Sztuki w Szczecinie

Autor: Amanda Korol

Akademia Sztuki w Szczecinie

Amanda Korol Kierunek studiów: malarstwo Tytuł pracy: "Relokacje" Promotorzy: prof. Zbigniew Romańczuk, prof. Kamil Kuskowski

„Publikowany w albumie fotograficznym Karpacki świat Bojków i Łemków bogaty zbiór fotografii autorstwa Romana Reinfussa, wykonanych w latach 30. XX w. wieku stał się materiałem wyjściowym do serii ośmiu obrazów – kolaży. Pierwotny zbiór zdjęć stanowi unikatowy dokument etnograficzny, którego celem było zarejestrowanie wizualnych, bardzo specyficznych aspektów danej kultury.

Prace Romana Reinfussa stanowiły dla mnie wartościową dokumentację, która stała się przedmiotem moich badań twórczych odnoszących się do reinterpretacji materiałów prowadzących do czysto artystycznego działania widocznego w moich obrazach – kolażach.

Przetworzyłam fotografie za pomocą różnorodnych technik reprodukcji i kopiowania – sitodruku, linorytu, skanowania fotografii, druku cyfrowego i kserografii oraz tradycyjnych technik malarskich. Te działania posłużyły mi do stworzenia obrazu adekwatnego swą formą do problemu migracji i relokacji poszczególnej grupy etnicznej w przestrzeni kulturowej, historycznej i zaznaczenie istotności tego problemu w kulturze wizualnej XXI wieku.

W moich kolażach migracje Łemków interpretuję poprzez defragmentację pierwotnych fotografii, dekontekstualizację postaci znajdujących się na fotografiach, krajobrazów, charakterystycznych motywów kultury łemkowskiej. Te zabiegi wielowarstwowego konstruowania obrazu stanowią próbę przywołania pamięci, oddania problemów związanych z relokacją, tożsamością, wyrwaniem z pierwotnego miejsca bytowania (Akcja Wisła z 1947 r.).

Innym sposobem pokazania powyższego problemu w moich obrazach jest skonfrontowanie fragmentów archiwalnych fotografii z tradycyjnymi i współczesnymi technikami obrazowania takimi jak: druk cyfrowy, sitodruk, linoryt. Pozwoliło mi to na zrozumienie tego problemu w szerszej perspektywie i w odniesieniu do aktualnych procesów społecznych. Moją intencją jest uwrażliwienie odbiorców na zagadnienie relokacji, w odniesieniu do migracji występującej we współczesnym świecie.

W cyklu obrazów stanowiących moją pracę dyplomową zajmuję się wschodniosłowiańską grupą etniczną Łemków, zaliczaną do Rusinów Karpackich, która zamieszkiwała obszar nazywany Łemkowszczyzną, (po łemkowsku Lemkowyną bądź Lemkiwszczyzną). Lemkowyna obejmowała tereny Beskidu Niskiego i część Beskidu Sądeckiego oraz mały zachodni skrawek Bieszczad. W wyniku przymusowych przesiedleń Łemkowie zostali rozproszeni, w większości na Ukrainę, a pozostali – ok. 140 tyś. na tzw. Ziemie odzyskane, czyli tereny zachodniej i północnej Polski. Tylko nieliczni powrócili do swojej ojczyzny. Ich społeczność, pomimo wielu przeciwności, nie zatraciła poczucia tożsamości, a nawet je umocniła. Łemkowie emigrowali także masowo do USA i Kanady. Współcześnie szacuje się, że około 700 tys. mieszkańców Stanów Zjednoczonych i Kanady miało, co najmniej jednego przodka Rusina. Dziś Łemkowie są słabo widoczną mniejszością narodową, która zamieszkuje różne części Polski.

Celem cyklu obrazów jest sprowokowanie do podjęcia refleksji na temat migracji i imigracji ze względów politycznych, ekonomicznych, religijnych oraz zwrócenie uwagi na kontekst kulturowy i wizualny migracji. W pracach przyglądam się historii Łemków, ale także uniwersalnemu przeciwstawieniu my – oni warunkującemu możliwość odróżnienia samych siebie od innych. Tę granicę między ludźmi zanalizował na przełomie XIX i XX wieku znany socjolog Wiliam Sumner, który mówi o tzw. zjawisku etnocentryzmu. Jego teorie pomogły mi zrozumieć Łemków, jako obcy lud, przyjrzeć się człowiekowi, ale także znaleźć szerszą perspektywę, co wymagało ode mnie umiejętności spojrzenia z dystansu uwidaczniającego różnicę oraz zdolności analizy cech naszych różnic i podobieństw. Etnocentryzm to główny wskaźnik samowartościowania grup społecznych i postaw ich identyfikacji. Dziś, jak i dawniej, to centralne, środkowe miejsce zajmuje zachód, narzucając swój kulturowy obraz świata, gdzie nie ma miejsca na kultury nieelitarne, tajemnicze i mało znane. Świadomość etnocentryzmu pomaga mi odkryć to, co czuje obserwator. Posługujemy się swoimi ciałami jak narzędziami, by przenieść się w historyczny czas i zauważyć, że ustrój społeczny jest sztucznym tworem rozumu powodującym narastanie nierówności między ludźmi, a to prowadzi zawsze do prześladowań, przesiedleń i ksenofobii.

W całości pracę malarską poświęcam obrazom – kolażom z serii Relokacje, które w wizualny sposób pomogły mi spojrzeć na historię Łemków, a także poddać analizie zjawisko mobilności terytorialnej, uświadamiać nie tylko uwarunkowania, ale także przebieg tego procesu, adaptowania się migrantów do nowych społeczeństw i nowej przestrzeni kulturowej.

Cykl zawiera osiem obrazów (2016 – 2017) akryl, sitodruk, linoryt, druk na płótnie

Relokacja ludności doprowadza do powstania pewnego rodzaju tygla, z którego wyłania się nowy kształt społeczeństwa, bogatszego o nowe, nieznane dotąd zjawiska. Czynniki te wpływają sprzyjająco na rozwój nowej cywilizacji, otwartość i tolerancję wobec Innych.”